Trafokasten Liander

Overheid: pak de regie in de openbare ruimte terug

Op 8 februari werd in de raadscommissie Duurzaamheid een beleidsstuk besproken over de grote hoeveelheid stroomhuisjes - gebouwtjes van drie bij drie meter - die energiebedrijf Liander in de openbare ruimte wil plaatsen.
(foto Paul Busker)

Het Parool besteedde daar aandacht aan in een artikel (Plek gezocht voor 2600 stroomhuisjes) op 29 januari j.l. De krant heeft klaarblijkelijk met Liander daarover gesproken en dat bedrijf is kennelijk met een lobby begonnen. De VVAB besprak dit onderwerp in 2022 met Liander en met de gemeente al ontelbare malen. Liander probeert de kwestie nu te framen als een NIMBY-kwestie en zet bewoners tegen elkaar op en krijgt daarvoor in de krant alle ruimte.

De problematiek raakt zeker wel het algemeen belang. Niet alleen omdat er aan de energiebehoefte moet worden voldaan, maar ook omdat wij een mooie en leefbare stad willen hebben. We zien nu al trafokasten verschijnen op fiets- en voetpaden, op plaatsen die zo idioot zijn dat je afvraagt wie eigenlijk nog de regie in de openbare ruimte heeft. Wie bepaalt waar de kasten worden neergezet? Is dat de overheid of het energiebedrijf? En als de overheid daar zeggenschap over heeft - wat je zou mogen hopen en verwachten - wordt er dan wel voldoende rekening gehouden met voetgangers, maar ook met zichtlijnen en de gevolgen voor de kwaliteit van de openbare ruimte?

Het artikel benoemt de kern van het probleem: de trafokasten hoeven niet te voldoen aan welstandseisen en dat botst op de oude binnenstad en de als Unesco Werelderfgoed beschermde grachtengordel. Als gevolg van de energietransitie zullen er tot 2050 alleen al in de binnenstad zo'n 140 worden geïnstalleerd. De helft moeten er al in 2030 staan.
Dan staat er in het artikel dat Liander geen mooie kasten kan 'bestellen' en dus worden het lelijke kasten. Dat legt de vinger op de zere plek. De geprivatiseerde energiesector heeft niet de expertise in huis en ook niet de bereidheid om een ontwerper te opdracht te geven in de traditie van Amsterdam iets passends te ontwerpen. Dat was inderdaad een eeuw geleden wel anders toen we straatmeubilair in Amsterdamse School-stijl kregen. In die tijd was de energiesector en ook het ontwerp van straatmeubilair een taak van de overheid. Dat leverde kleine monumentjes op.
Die tijd is klaarblijkelijk definitief voorbij. Liander heeft capaciteit noch wil iets toe te voegen aan de stad waarop wij trots zijn. In het gesprek dat wij met het energiebedrijf hadden hebben wij gesuggereerd om de trafo's inpandig in overheidsgebouwen, appartementencomplexen etc. en ondergronds te plaatsen, bijvoorbeeld in brughoofden en kademuren. Nu de gemeente bezig is met kademuurvernieuwing zou van de nood een deugd gemaakt kunnen worden. Slimme creatieve oplossingen.

Overigens bespraken wij met Liander en de gemeente ook nog een andere kwestie, namelijk het behoud van historische schakelkasten, oude en mooie GEB-kasten uit de tijd dat de energielevering nog een overheidstaak was. Met een inventarisatie die wij tien jaar geleden maakten, is weinig gedaan. Het initiatief heeft niets anders opgeleverd dan de plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst van één schakelkast, namelijk een negentiende-eeuwse GEB-kast in de Langestraat. Dergelijke kasten van duurzaam ijzer in een fraaie vormgeving verdwijnen in rap tempo uit het stadsbeeld en er komen armoedige grijze standaardkasten uit de catalogus voor terug.

We kunnen het ons dus niet permitteren om Liander maar haar gang te laten gaan. Ten eerste dient de overheid de regie terug te pakken in de openbare ruimte en ervoor te zorgen dat niet de nutsdiensten maar zij bepaalt waar de kasten komen. Daarbij moet rekening worden gehouden met ruimtelijke maar ook esthetische belangen. Ten tweede zou de overheid zelf het initiatief moeten nemen om kasten te ontwerpen die wel passen in het Amsterdamse stadsbeeld. Ten derde kan de overheid zelf bij bruggen en kaden het goede voorbeeld geven en voorzieningen inbouwen waardoor kasten in de openbare ruimte worden voorkomen. Snelheid daarbij is van belang. De luxe om er jarenlang over na te denken hebben we niet meer.

(Een ingekorte versie van dit artikel stond op 8 februari 2023 op de opiniepagina van Het Parool.)


(WS, 9/2/2024)

Door in te loggen, kunt u ondermeer uw gegevens beheren. Alleen leden hebben een inlogaccount.

Reacties

Er is momenteel 1 reactie op dit artikel.

Kan de welbekende en gewaarde peperbus hier soelaas bieden?

 Peter Poelstra 10/2/2024 16:55:36

Alleen als u bent ingelogd, kunt u een reactie plaatsen.