Aalsmeerder Veerhuis: druk jaar achter de rug

In het onlangs gereedgekomen, door Geurt Brinkgreve geschreven Gemeenschappelijk jaarverslag-1985 van de in het Aalsmeerder Veerhuis gevestigde instellingen wordt erkend dat op buitenstaanders de samenwoning van een dozijn secretariaten op één adres (Sloterkade 21), elk met hun eigen bestuur, hun eigen briefpapier en administratie, maar met één klein clubje medewerkers, soms een verwarrende indruk moet maken.

De bedoeling van het Gemeenschappelijk jaarverslag is nu, het beeld voor de bij het werk betrokkenen en belangstellenden iets duidelijker te maken. Behalve de Landelijke Federatie Het Behouden Huis en het Nationaal Monumentenfonds Mr. Jaap Oranje, die beide een landelijke doelstelling hebben, zijn de overige instellingen alle gericht op Amsterdam. Elk van de tien Amsterdamse stichtingen of verenigingen werkt op een eigen wijze aan de instandhouding van de binnenstad in haar dubbele betekenis: het belangrijkste monumentale ensemble en het culturele middelpunt van ons land. Dat gemeenschappelijke doel is een sterke band.

Het is opmerkelijk dat dit bureau, waarvan de personeelskosten niet meer dan f. 188.800 per jaar bedragen, een jaarlijks totaal aan huurinkomsten verwerkt van bijna 2,5 miljoen gulden. Behalve de huuradministratie zijn er de publikaties, de fondsenwerving voor speciale doelen, het voorbereiden en begeleiden van bouw- en restauratiewerken, het ontwikkelen van nieuwe projecten, het tijdrovende werk voor acties, het deelnemen aan allerlei vormen van overleg en het organiseren van bijeenkomsten.

In het Gemeenschappelijk jaarverslag wordt over de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad opgemerkt dat zij een druk jaar achter de rug heeft. Veel werk was verbonden aan de opiniepeiling over de woonschepen, waarvoor in maart circa 14.000 vouwbladen werden verspreid, getiteld 'Meer woonschepen in de binnenstad?'.

Aanleiding was het bericht dat burgemeester en wethouders na jarenlang geleidelijk de wensen (of eisen) van de woonschipbewoners te hebben ingewilligd, voornemens waren, de nog bestaande beperkingen op te heffen, omdat zij de woonschepen ineens zijn gaan zien als een 'verhoging van de dynamiek en de levendigheid van de stad'. Erkennende dat voor woonschepen passende voorzieningen en ligplaatsen binnen de gemeentegrenzen nodig zijn, vroeg het verenigingsbestuur door middel van het vouwblad, of men van mening was dat in de binnenstad het aantal woonschepen óf geleidelijk zou moeten verminderen, óf op het huidige aantal en de huidige ligplaatsen zou mogen blijven, óf uitgebreid zou mogen worden.

Het resultaat was verrassend. Toen in juli een notaris de uitkomst controleerde, waren er 2522 reacties binnengekomen, waarvan 1745 kozen voor vermindering, 523 voor handhaving en slechts 254 of 10% voor uitbreiding. Intussen is er een bestemmingsplan 'Westelijke Grachtengordel' in procedure dat niet alleen voorziet in legalisering van de huidige toestand, maar zelfs in een aanzienlijke uitbreiding. Daartegen heeft onze vereniging een bezwaarschrift ingediend dat, zoals te verwachten was, door burgemeester en wethouders ongegrond is verklaard. De raadsvoordracht nr. 1857 'Vaststelling bestemmingsplan Westelijke Grachtengordel' beslaat 221 bladzijden Gemeenteblad. Boeiende lectuur is het niet, maar er komen toch opmerkelijke uitspraken in voor. Zo lezen wij dat in de eerste rakken van de Herengracht en de Keizersgracht waar nog veel kantoren zijn, de bewoners van de woonschepen daarop sociale controle kunnen uitoefenen. Dat zal voor deze bewoners zelf ook een verrassing zijn geweest. Elders staat dat de woonschip bewoners verkregen rechten hebben. Waarom dat niet geldt voor de bewoners van de huizen, die in tegenstelling tot de woonboten wél aan een boekdeel vol voorschriften moeten voldoen, en nu hun uitzicht op de gracht versperd zien door bungalows op betonnen bakken, is niet duidelijk. De meest verbluffende tekst is wel het antwoord aan een bewoner van de Herengracht die bezwaar had tegen de bestemming tot ligplaats van het water voor zijn huis. Het College antwoordde: 'Het aantasten c.q. versterken van het stadsschoon is een subjectieve zaak. Over het aantasten daarvan door woonschepen is geen eenduidige mening bekend'. De opiniepeiling van onze vereniging, waaraan óók woonschipbewoners hebben meegedaan - zij droegen bij tot de 10% die uitbreiding wilden! - is toch op zijn minst een indicatie dat een grote meerderheid wél een aantasting van het stadsschoon ziet in de 'wildgroei op het water', zoals een vroegere wethouder het noemde. Het spreekt vanzelf dat onze vereniging in hoger beroep gaat bij Gedeputeerde Staten.

De woonschepen zijn niet het enige onderwerp geweest, waarmee de vereniging zich in 1985 bezighield. Veel werk was verbonden aan De Lamp en Bouwen in Amsterdam, publikaties voor in de stad geïnteresseerde volwassenen. Daarnaast werd opnieuw aandacht besteed aan de vraag: hoe bereiken wij de schoolkinderen die niets over hun eigen stad leren? Twee jaren achtereen is het geprobeerd met een cursus 'Amsterdam vertelt'. Het lukte niet; in de schoolprogramma's is onvoldoende ruimte en buiten schooltijd bestaat te veel afleiding.

Een onverwachte mogelijkheid deed zich voor in het idee van een jeugdig Hongaars echtpaar Katy en Andras Alapfy, om knipbladen in kleur te drukken, waarmee kinderen schoongewassen melkpakken kunnen beplakken, zodat het Amsterdamse huisjes worden met tuit-, hals, klok- en lijstgevels. Dit voorstel 'Kindergracht' werd gepresenteerd aan het Bureau Monumentenzorg, daarna kwam onze vereniging erbij. Na veel overleg bestaat het project nu uit een map, bevattende een fraaie affiche in kleur van 30 x 90 cm, vijf knipbladen, en een voor kinderen van 9 tot 13 jaar geschreven boekje over de Amsterdamse stadsaanleg en bebouwing. Aan de publiciteitsdeskundigen van Albert Heyn is gevraagd, of 's lands grootste kruidenier' hiervan 100.000 exemplaren zou willen distribueren. Gebeurt dit, dan wordt een groot publiek bereikt en dan kan, 'Kindergracht' worden vervolgd. Een ander voorstel om kinderen te interesseren voor de Amsterdamse monumenten is een samenwerking met het nieuwe fenomeen 'Canal Bike'; ook dat wordt onderzocht.

Veel aandacht besteedde de vereniging verder aan haar dochterstichting 'Amsterdam Versierd'. Ten slotte wordt verheugend bericht dat het aantal leden thans meer dan tweeduizend bedraagt.

(Uit: De Lamp van Diogenes 96, februari 1986)