Parkeergarages

Om het betoog van de Kamer van Koophandel in En nu terzake te beoordelen, moet men de voordracht van Burgemeester en Wethouders aan de gemeenteraad 'Realisering openbare parkeergarages' van 18 mei 1981 erbij leggen.

Uit dat stuk blijkt dat de gemeentelijke verkeersleiders niets voelen voor dergelijke gebouwen binnen de Singelgracht. Die mogelijkheid of wenselijkheid wordt zelfs niet genoemd. De enige plek die aanvaardbaar wordt geacht is de omgeving van het Centraalstation. Daar mag een parkeergarage komen van 450 plaatsen voor kortparkeerders, ter versterking van de winkelfunctie in het noordelijke deel van de binnenstad. Een werkgroep waarin het bedrijfsleven is vertegenwoordigd, zal de beste situatie uitzoeken. Uitgangspunt is, dat 'de realisering van de garage budgettair neutraal moet geschieden voor de gemeente', in gewoon Nederlands: het mag de gemeente geen geld kosten. In de huidige situatie een begrijpelijk standpunt.
Wanneer wij ons herinneren dat ruim tien jaar geleden de gemeente bij voordracht aan drie architecten om alternatieve ideeën voor het Nieuwmarktgebied te ontwikkelen, de eis stelde dat daar een parkeergarage voor 1000 auto's zou moeten komen, dan blijkt wel dat de wind 180 graden is gedraaid. Die eerste eis was, zacht gezegd, nogal overdreven en achterdochtige lieden vermoeden dat het de bedoeling was, de drie architecten die als tegenstanders van de dergelijke grove ingrepen bekend stonden, te laten struikelen. Zo is het ook gebeurd.
Dat een gemeentebestuur verouderde uitgangspunten loslaat en het beleid aanpast bij zich wijzigende situaties is natuurlijk te prijzen. Is echter de behoefte aan parkeerruimten in de binnenstad verminderd? Integendeel! Er worden nu op vrij grote schaal woningwetwoningen gebouwd en ook dat is een wending ten goede. Niemand zal echter beweren dat huurders van woningwetwoningen geen autobezitters zijn, of willen zijn. De wens om een auto voor de deur te hebben is in de Jordaan of de Nieuwmarkt even sterk als in Buitenveldert, alleen is daar wél ruimte en in de binnenstad niet. Daar komt dan bij de door de Kamer van Koophandel gesignaleerde behoefte aan parkeergelegenheid in de naaste omgeving van de publiektrekkende plekken. Het resultaat is de bekende parkeerchaos en het wegtrekken van de bedrijvigheid.

Terrein Tesselschadestraat

In de voordracht uit 1981 komen enkele andere plaatsen aan de rand van de binnenstad ter sprake die eventueel in aanmerking kunnen komen voor een parkeergarage. Een daarvan is de Weesperstraat, waar aan de westzijde nog bouwterreinen beschikbaar zijn. Dat wordt afgewezen omdat de lokatie ongunstig is gelegen ten opzichte van de publiektrekkende functies in de binnenstad. Wel voelt men in gemeentelijke kring iets voor het terrein van het GEB-gebouw aan de Tesselschadestraat. Daar zou een garage van 375 plaatsen kunnen komen. Méér dan een voorlopige suggestie van een mogelijkheid is het niet, want er wordt bij gezegd dat ook moet worden onderzocht, welke bestemmingen in het bestaande gebouw kunnen worden ondergebracht. Naar het uiterlijk te oordelen verkeert dat gebouw, een van de aantrekkelijke architectuurvoorbeelden uit de periode rond 1900, nog in goede staat. Een voorstel tot sloping ten behoeve van een parkeergarage zal zeker zoveel protesten uitlokken dat de uitvoering bij voorbaat dubieus wordt.

Museumplein

Ten slotte het Museumplein. De gedachte om onder het Museumplein een grote parkeergarage tot stand te brengen is enkele jaren geleden onder andere door onze vereniging naar voren gebracht. Daarvoor hoeft niets te worden gesloopt en er zijn in binnen- en buitenland vele geslaagde voorbeelden van garages onder pleinen. Burgemeester en Wethouders merkten over dit voorstel het volgende op: ' Een parkeergarage onder het Museumplein zou een te grote versterking impliceren van het gebied rond de P.C. Hooftstraat en daarmee het winkelareaal in het noordelijke deel van de binnenstad te zeer benadelen. Een dergelijke ontwikkeling zou in strijd zijn met het beleid dat juist is gericht op het versterken van het genoemde deel van de binnenstad. Het in de omgeving Museumplein/P.C. Hooftstraat gevoerde terughoudende beleid komt anderszins al tot uitdrukking in het tegengaan van kantoorvestigingen, door het weigeren van vergunningen voor woningonttrekking e.d. Het verminderen van parkeerruimte op de openbare weg in de omgeving van het Museumplein tot eenzelfde aantal als in de omgeving van de parkeergarage, lijkt niet goed mogelijk. Binnen loopafstand bevinden zich onvoldoende openbare parkeerplaatsen, in aanmerking nemende dat voor bewoners parkeergelegenheid moet blijven bestaan; bewoners kunnen immers niet naar de garage worden verwezen, daar deze bij een te groot gebruik door deze categorie niet meer rendabel zou zijn te exploiteren.

Struisvogelpolitiek

Nu behoeven wij niet te herhalen dat parkeergarages, waar dan ook, niet bovenaan staan op de verlanglijst van de Vrienden van de Binnenstad. Wat ons betreft komt een krachtige hervatting van de restauratieactiviteit op de eerste plaats. Ook wij houden meer van voetgangersstraten en fietsroutes dan van verkeersbanen in de stad. Het is echter struisvogelpolitiek om te ontkennen dat in de huidige samenleving voor veel mensen de auto een zo dagelijks gebruiksvoorwerp is geworden dat er allerlei omstandigheden drastisch gewijzigd zouden moeten worden vóórdat men daarvan afziet. Vermindering van het autogebruik kan alleen via een ontwennings- en vervangingsproces worden bereikt. leder die per auto met vakantie gaat, weet wat een opluchting het is, wanneer men in de chaos van een vreemde stad de letter P met een pijl ziet. Pas wanneer het voertuig met de bagage onder de grond is opgeborgen, begint het bezoek. Dat zou ook voor de vreemdelingen die naar Amsterdam komen mogelijk moeten zijn, en wij kunnen ons daarvoor geen betere plek voorstellen dan tussen de musea, het Concertgebouw, het Leidseplein en de Spiegelgracht. Het gemeentelijke argument dat daardoor het winkelareaal in het noordelijke deel van de binnenstad zou worden benadeeld, lijkt ons, eerlijk gezegd, kletskoek. Het publiek dat gaat winkelen in de P.C. Hooftstraat, gaat niet naar de Nieuwendijk en het Rijksmuseum staat nu een maal niet aan de Haarlemmerstraat.

Dat de gemeente het karakter en de woonfunctie van de Museumbuurt beschermt, is nuttig en nodig, maar er vinden verschuivingen in het vestigingspatroon plaats die zich onafhankelijk van ambtelijke beleidsplannen voltrekken. Niemand kon twintig jaar geleden voorzien dat de Kalverstraat zoiets zou worden als de Nieuwendijk en dat men het soort winkels, dat toen in de Kalverstraat thuishoorde, nu in de P.C. Hooftstraat aantreft.
In het gemeentelijke stuk proeft de lezer de vooropgezette mening dat parkeergarages eigenlijk verkeerde dingen zijn die men zo lang mogelijk moet tegenhouden. Bewoners en bezoekers moeten het zelf maar uitzoeken op de beperkte straatruimte. De beschikbare ruimte wordt bovendien door de bekende paaltjes gestadig kleiner. Kortom: er is een 'filosofie', waarbij de realiteit zich moet aanpassen. Die filosofie is weliswaar tegenovergesteld aan de filosofie van tien jaar geleden en de eisen van de realiteit op straat zijn dezelfde als toen, maar dat geeft niet, plan is plan en op den duur zal de wal het schip wel keren. Wij geloven dat de Kamer van Koophandel van iets meer werkelijkheidszin blijk geeft dan het gemeentebestuur.

Geurt Brinkgreve

(Uit: De Lamp van Diogenes 75/76, september 1982)