Metro-misère

Toen in 1968 de gemeenteraad eindelijk van ja moest knikken tegen het geleidelijk gaargestoofde plan stadsspoorweg, vloog er een klein vliegtuigje boven Amsterdam dat met sierlijke uitlaatwolkjes tegen de blauwe lucht schreef: metro is moord.. metro is moord..

Dat had de toenmalige administratrice van Diogenes op haar eigen houtje vanuit ons kantoor georganiseerd.

Binnenkort gaat de gemeenteraad opnieuw over de metro debatteren. Wanneer deze Lamp bij de lezers komt, is de zaak al beklonken. Men weet wel hoe het zal gaan. Toch vroegen de medewerkers van ons bureau, toen we de inhoud van dit nummer bespraken, of ik deze kolom aan de metro zou willen besteden. Een flink vinnig stukje, zeiden zij.

Ik weet niet of het lukken zal en het zal nog zinlozer zijn dan die wegwaaiende rookletters vijf jaar geleden. Het metroproject is een denkprodukt van mensen die niets begrijpen van het Amsterdam dat wij met ons allen overeind proberen te houden. De binnenstad is voor hen niet anders dan 'het grootste werkgebied in Amsterdam, het zakencentrum, het winkelcentrum, het vermaakcentrum'. Dat er ook mensen wonen komt in de rapporten waarop het hele plan is gebaseerd (uit 1960 en 1963!) niet voor. Dat het één van de zeldzaam wordende plekken is waar men zich buitenshuis thuis kan voelen in een stedelijk milieu, waar dingen-van-vroeger een zinvolle plaats hebben in het leven-van-nu, dat zal men er niet in vinden. Geld verdienen en geld uitgeven, daarvoor dient in het metroplan de binnenstad. Wonen moet ver weg gebeuren, omdat mogelijk te maken komt de metro. Zij hebben gerekend, en wat de kostenramingen betreft: niet zo best gerekend!, om aan te tonen dat de metro moest komen.
Een van de treffendste staaltjes van deze begripsvernauwing is dat het maken van vrije trambanen in de rapporten wordt afgewezen, omdat (het staat er echt) dit tot voor het stadsbeeld onaanvaardbare wegverbredingen zou leiden, terwijl de kosten vergelijkbaar worden genoemd met een ondergrondse...
Op grond van dat soort argumenten besloot de gemeenteraad tot de aanleg van de metro.
Nu rijdt de tram op een vrije baan door de Leidstraat en over de N.Z. Voorburgwal. Dat heeft ook miljoenen gekost, maar vergeleken met een paar vergissingen bij de oostlijn viel dit wel mee. En waar zijn de voor het stadsbeeld onaanvaardbare wegverbredingen?
Wat daarentegen de metro van het stadsbeeld heel laat kan men zien in de Nieuwmarktbuurt en aan het Open Havenfront.
En toch maar doordrammen?

Geurt Brinkgreve

(Uit: De Lamp van Diogenes 24, juni 1973)