Westerdokseiland

De grens van het binnenkort beschermde stadsgezicht loopt midden door het Westerdok. Aan de westzijde liggen de 17de-eeuwse eilanden Bickerseiland, Realeneiland en Prinseneiland binnen het beschermde gebied, aan de oostzijde het driehoekige Westerdokseiland, tot voor kort eigendom van de N.S., en nu van de gemeente.

Dat het Westerdokseiland in 1989 buiten het beschermingsgebied werd gelaten, was redelijk; het is ingericht als rangeerterrein met wat loodsen. Voor de gemeente, met name Dienst Ruimtelijke Ordening en Woningdienst, wordt het nu iets heel anders, namelijk potentieel bouwterrein voor woningen, bedrijfsruimte en een parkeergarage, en dat betekent volgens de voorlopige plannen een stuk water dempen en hoogbouw. Naar de mening van de bewonersvereniging (Stadsblad 12 maart) verandert dan "een prachtig binnenwater, met een karakteristiek stuk 17de-eeuws Amsterdam, in een soort Manhattan aan een speelvijver". Dat is misschien wat te sterk uitgedrukt, maar een feit is dat dan de huizenrij aan de Zandhoek, waar in 1954 het herstel van de woonhuismonumenten begon, veel van haar monumentale waarde zou verliezen. Al heeft de in 1834 aangelegde Westerdoksdijk het directe contact tussen het IJ en de westelijke eilanden onderbroken, de ruimte en het brede water zijn daar nog altijd kostbare gegevens, niet alleen voor de Zandhoek, ook voor het vriendelijke nieuwe woonwijkje aan de zuidkant van het Bickerseiland. Wat er kan worden aangericht door een verkeerd geplaatste, te hoge bebouwing toont het Oosterdok, waar het "zinkende schip" van de Italiaanse architect Piano de ruimtelijke werking van het laatste gave stuk van het eens zo beroemde 'Water­ front' voorgoed heeft bedorven.

Dat het nu ter beschikking gekomen Westerdokseiland opnieuw moet worden ingericht, zal niemand bestrijden. Het biedt een kans om er iets moois van te maken tussen de historische stad en het IJ. Dan zal er wel iets anders moeten komen dan de glazige dozen aan de De Ruijterkade of in het Oosterdok, die wél binnen de grens van het beschermde stadsgezicht liggen.

Geurt Brinkgreve

(Uit: Binnenstad 163, april 1997)