Nicolaas Witsenkade 39-45A

Misschien herinnert de lezer zich dit plaatje uit onze afleveringen van juli en september 1991: het huizen­ blok Nicolaas Witsenkade 39-45A, dat gesloopt zou moeten worden voor een appartementenproject van G.W. Bakker, naar ontwerp van architect Sjoerd Soeters.

De architectonische, en niet minder de ste­debouwkundige betekenis van dit deel randbebou­wing van de binnenstad is inmiddels vastgelegd in rapporten van de Amsterdamse Raad voor de Monumentenzorg en vooral van het Cuypers Genootschap. De panden zijn schandelijk verwaar­loosd, maar niet bouwvallig. Medewerking van de gemeente door het verlenen van een bouwvergun­ning, inclusief sloopvergunning, door allerlei vrij­stellingen van het bepaalde in het geldende bestem­mingsplan en "uitplaatsing" van de bewoners, heeft Bakker nodig om zijn plan te kunnen uitvoeren. De wethouders Genet en Saris waren gaarne bereid om die medewerking te verlenen, maar de raadscom­missie voor Stadsvernieuwing, Monumentenzorg en Volkshuisvesting dacht daar anders over. In een be­wogen zitting op 28 augustus '91 wees de commis­sie het plan-Soeters terug voor nader onderzoek naar herstelmogelijkheden van de bestaande bebou­wing en naar een eventuele plaatsing op de gemeen­telijke monumentenlijst.

Ruim een jaar later, op 18 november, stond de Nicolaas Witsenkade opnieuw op de agenda van de raadscommissie, ditmaal als een voorstel van de wethouder om de panden niet op de gemeentelijke lijst te zetten. Alleen de CDA­ woordvoerder Spits, die toch de oppositie vertegen­woordigt, steunde de wethouder, met het zonder­linge argument dat er al zoveel beschermde panden zijn, en dat wat niet op een lijst staat, geen monu­ment zou zijn. De andere fracties, inclusief PvdA, waren vóór plaatsing, ondanks het heftige verzet van wethouder Genet. Het voorstel schoof door naar de gemeenteraadsvergadering op 25 november. Tijdens de zitting bleek dat partijdiscipline toch hoger genoteerd staat dan een onafhankelijke opi­nie. De PvdA-fractie was "om", en stond gehoor­zaam achter haar wethouder. Verrassend was de uitslag: de stemmen staakten: 20 voor en 20 tegen plaatsing. Op 9 december komt de zaak terug in de gemeenteraad. Op dat moment is dit nummer van Binnenstad al bij de drukker, zodat ons commen­taar pas later komt. Waarschijnlijk zal wethouder Genet het dan met steun van enkele op 25 november afwezigen nét halen, maar de kans bestaat dat een VVD-motie wordt aangenomen die bij plaatsing op de monumentenlijst de mogelijkheid openhoudt om met behoud van de gevels de panden zelf te ver­nieuwen. In dat geval wordt tenminste de stedebouwkundige waarde van de gevelwand gerespec­teerd.

Geurt Brinkgreve

(Uit: Binnenstad 137, december 1992)