Het Waaggebouw

Vrijdagmiddag 20 september vond een bijeenkomst plaats in en vóór het Waaggebouw op de Nieuwmarkt. Omdat een nieuw plan voor de oude Waag binnenkort in de Commissie van bijstand van de gemeenteraad wordt behandeld nodigden 17 buurtbewoners en monumentenliefhebbers belangstellenden uit, de huidige toestand van De Waag te komen bekijken.

De bijeenkomst werd muzikaal omlijst en de kunsthistorica Lydia Lansink belichtte de geschiedenis van het gebouw en de vele functies die De Waag sinds 1488 vervulde. Van de mogelijkheid tot bezichtiging werd royaal gebruik gemaakt. Ondanks de vrolijke muzikale klanken was de stemming somber. Het pand vertoonde alle verschijnselen van achterstallig onderhoud, liefdeloze verbouwingen en ondeskundige aanpassingen. Sinds de verhuizing van het Joods Historisch Museum is, ondanks of dankzij de door de gemeente geïnvesteerde miljoenen, grote schade aangericht. Het is volstrekt onvoorstelbaar dat de gemeente, de Rijksdienst voor de Monumentenzorg, het Gemeentelijk Bureau Monumentenzorg en Bouw- en Woningtoezicht het zo ver hebben laten komen. Het uitgangspunt van het gemeentebestuur dat dit monument na ruim 500 jaar nu eindelijk eens geld moet opbrengen leidt kennelijk tot dit soort situaties.

In verband met de behandeling van een nieuw voorstel van de wethouder in de Commissie van bij­ stand van de gemeenteraad werd aan het eind van de bijeenkomst opgeroepen die vergadering bij te wonen en druk uit te oefenen op de politieke partij­ en om de huur van twee ton belangrijk te verlagen en daardoor sociaal-culturele invullingen mogelijk te maken. Tijdens deze bijeenkomst werd om dergelijke fouten in de toekomst te voorkomen een tiental stellingen (geboden) op het Waaggebouw aangeslagen. Elders in dit blad vindt u deze geboden afgedrukt.
De horeca-functie, volgens het bestemmingsplan ondersteunend ten behoeve van de sociaal-culturele functies, zou dan aanzienlijk minder uitbundig en minder overheersend moeten zijn. De horeca-functie is ook bij het plan van architect Eller - de wethouder legt dit aan de gemeenteraad voor - erg opgerekt.

Commissie van Bijstand

Woensdag 25 september. Wethouder Genet (PvdA) trok weliswaar het boetekleed aan, betuigde zijn spijt, maar dat leidde niet (nog niet) tot een wijzi­ ging van het beleid. In die vergadering werden zoveel vragen gesteld waarop de wethouder het ant­ woord niet wist, dat de verdere afhandeling werd verdaagd naar woensdag 9 oktober.
De vele vragen hadden betrekking op het bestemmingsplan, waarop was geanticipeerd, maar dat bin­ nenkort zal worden herzien, op juridische aspecten (o.a. auteursrechten), monumentale status van het gebouw, garanties, beheer, toezicht tijdens de bouw, het advies van de commissie van deskundigen, noodzaak van de uitbouw, geïnvesteerde bedragen, gevolgschade enz.enz.

Duidelijk werd dat ook nu alle vragen nog niet beantwoord konden worden. Er werd door raadsleden met een goed geheugen gewezen op de 2,5 miljoen van de gemeente (2,1 miljoen voor de romp-restauratie) en op de 1,2 miljoen die in 1989 extra beschikbaar werd gesteld.
De PvdA-woordvoerster had geen behoefte aan het zoeken naar zondebokken. Wethouder Genet zei met pijn in het hart dat het wel leek, of altijd alles fout gaat. De Posthoornkerk en de Amstelkerk zijn toch wel goede voorbeelden. Hij zegde toe dat het Grondbedrijf zou zorgen voor de ramen en de deuren.
De wethouder wilde niet te zwaar tillen aan de auteursrechtelijke verplichtingen. "Met de keus voor Eller omzeil je de problemen. Eller moet twee maanden krijgen om de plannen uit te werken. Je zult dan wel akkoord moeten gaan met de uitbouw. De failliete Stichting De Waag was de formele opdrachtgever". "Er bestaat geen ondertekende huurovereenkomst, maar ik (Genet) heb de zaak wel scherp in de gaten gehouden".
Boudewijn Oranje (D'66) vindt dat de ingeslagen Eller-weg moet worden doorgegaan, want andere functies kosten geld. Iedere m2 minder kost volgens hem geld en er komen nog meer kosten.
De wethouder geeft vervolgens nog aan dat als de Raad niet akkoord zou gaan er dan een structureel nieuw traject komt. Wij hebben al zoveel monumenten. Een aantal monumenten moet een, meer kosten­ dekkende bestemming vinden. Zijn aanvankelijke veronderstelling dat het Gemeentelijk Bureau Monumentenzorg de begeleiding had laten lopen is onjuist (des te erger).
De directeur van het Bureau Monumentenzorg meldt vervolgens dat de romp-restauratie niet is voltooid. Het geld is echter wel uitgegeven.
VVD, CDA en D66 gaan akkoord met het voorstel van de wethouder om het plan-Eller verder te laten uitwerken.
Groen Links wil geen uitbouw; zij wil de inbouw laten verwijderen en dus een ander voorstel.
De PvdA wenst behandeling in de gemeenteraad.

Initiatiefgroepje

Naar aanleiding van het sombere vooruitzicht dat, als er geen alternatieven op tafel komen, het plan­ Eller waarop echt niemand in de stad zit te wachten, gerealiseerd wordt en dan alle fouten uit het verleden zullen worden gecontinueerd, ontstaat een initiatiefgroepje van buurtbewoners, dat het snel eens is over de volgende uitgangspunten:
geen uitbouw en zo snel mogelijk herstel van de binnen aangerichte schade, terugdringen van de horeca-functie, versterking van de sociaal-culturele functies conform het bestemmingsplan, respecteren van het monumentale karakter, openbare functies, en verlaging van de huur van twee ton naar één ton per jaar. Monumenten mogen geld kosten.
In een vergadering van de bewonersraad gaf Auke Bijlsma (lid initiatiefgroep) een toelichting op het voorstel, zoals het door het initiatiefgroepje was geformuleerd. Benadrukt werd dat geen van de leden van het initiatiefgroepje zakelijke belangen zou kunnen hebben in het plan voor De Waag. Een comité van personen met ervaring op verschillend gebied moet zich belasten met het uitwerken van het conceptplan.
In verband met juridische problemen inzake de afwikkeling van het faillissement van de Stichting De Waag waar de gemeente in verschillende kwali­ teiten bij betrokken is, zal de behandeling in de gemeenteraad vermoedelijk opnieuw worden uitgesteld.

Frans Amende

(Uit: Binnenstad 131, december 1991)