Nu nog het klooster in de Jordaan redden

Amsterdam heeft veel aspecten die het behouden waard zijn. Keek een vroegere generatie vooral naar een afzonderlijke gevel, wij hebben geleerd, een gevelwand als geheel te bezien en te beschermen, ook al zitten er één of twee 'misbaksels' tussen. Onze voorgangers zeiden: "die straat is nu toch verpest"; wij zeggen: "als geheel hoort ze erbij en willen wij haar behouden".

We gaan nu een stap verder en bezien het stedebouwkundige geheel van Amsterdam. Daar heb je het totaal, de grachten en hun radiaalgrachten en radiaalstraten. Maar ook hier heb je een makro- en mikrobeeld. Het mikrobeeld is ons allen vertrouwd van de strijd voor het behoud van de keurblokken. Een ander mikrobeeld vindt u beschreven in het artikel over De Rode Hoed, elders in dit blad.
Een vergelijkbaar klein stedebouwkundig complex, dat nu in het brandpunt staat van de belangstelling van stedebouwers en stadsbestuur, is het klooster De Voorzienigheid aan de Lauriergracht. Hier heb je nauwelijks de klassieke 17de-eeuwse gevels die per definitie 'monument' zijn. Je hebt eerder gewoon een fijne Amsterdamse gevelwand met een paar panden, die we 'beeldbepalend' noemen. Dit is een argument tot behoud. Gewichtiger is, dat achter de zichtbare panden een neo-gotische kapel met gietijzeren kolommen te voorschijn kwam van architect A.C. Bleys (dezelfde als die van de Sint Nicolaaskerk).
Het klooster kwam leeg te staan en werd door het bisdom verkocht aan een projectontwikkelaar, die er woningen wil bouwen en ruimte nodig heeft. Weg ermee en nieuwbouw plegen: dat is de logica van de ondernemer.

Maar de buurt, de monumentenzorgers, het Cuypersgenootschap en 'last but not least' wethouder Louis Genet van Monumentenzorg, zij allen waren verrast door de ontdekking van die inpandige kapel, die van de straat af niet te zien is.
Wat hier behouden moet worden, is de stedebouwkundige situatie, die een deel van onze geschiedenis weerspiegelt en haar organische groei vasthoudt. Het is ermee als met De Rode Hoed: hier is een geheimzinnige binnenwereld, hier is een binnenterrein waarop iets boeiends is gebouwd. Zoiets, zo'n herinnering aan het verleden, mag niet wijken voor de ondoordachte belangen van het geld.

De wethouder zou niets liever willen dan hier tot een bevredigende oplossing te komen. Voorlopig zijn er nog gesprekken gaande, waarin we ons niet willen mengen. Een pleidooi voor wat wethouder Genet noemt: stedebouwkundige monumentenzorg, is hier echter op zijn plaats.

Richter Roegholt

(Uit: Binnenstad 124, december 1990)