Agenda

Excursies en lezingen

Zaterdag 25 april. Verdwenen Joodse Scholen

In opdracht van de Duitse bezetter werden in augustus 1941 alle Joodse kinderen uit de Amsterdamse scholen verbannen. De Gemeente richtte toen aparte scholen op, uitsluitend voor Amsterdamse kinderen van 'Joodschen bloede'; dat waren er ruim 7.000. Halverwege september 1941 openden de Joodse kleuterscholen, lagere scholen, een Mulo, een Hbs en een Lyceum, in totaal 24. Twee jaar later, tegen de zomer 1943 waren ze alweer ontvolkt; leerlingen en hun Joodse leerkrachten waren allemaal verdwenen in de onderduik of in de kampen.
Deze geschiedenis is een van die treurigheden die in het geheugen van Amsterdam zijn weggezakt, maar de meeste van die schoolgebouwen staan er nog. Sinds 2024 hebben ze allemaal een herinneringstegeltje aan de gevel met een QR-code die linkt aan het verhaal van die school op de site verdwenen-joodse-scholen.nl. Aart Janszen heeft daar zo'n 100 kleine verhalen gepubliceerd over al die Joodse scholen en schooltjes in Mokum en de Mediene. Daar staat ook zijn studie De ontjoodsing van het onderwijs in de bezettingsjaren waar hij graag en uitvoerig over komt vertellen in zijn lezing.

Plaats/tijd: Zaterdag 25 april, Keizersgrachtkerk, Keizersgracht 566, 11.00 uur, inloop 10.30 uur. Prijs 10,- euro voor leden, 15,- euro voor niet-leden.

Vrijdag 15 mei. Excursie naar de nieuwe UB op het Binnengasthuisterrein

In september 2025 is de nieuwe universiteitsbibliotheek (UB) van de Universiteit van Amsterdam (UvA) geopend in het Universiteitskwartier. De nieuwe UB is gevestigd in het voormalige Binnengasthuisziekenhuis, dat onder supervisie van architect Van Stigt volledig is gerenoveerd en uitgebreid met nieuwbouw. De VVAB heeft in het verleden haar steentje bijgedragen aan het behoud van het Binnengasthuisterrein en we kunnen nu het resultaat bewonderen van deze strijd. Medewerkers van de UB zullen u rondleiden door het gebouw. Hoogtepunt is de prachtige overdekte binnenplaats van de UB, een zeer aansprekende ontmoetingsruimte met trappenhuis en sfeervolle kleuraccenten. De UB biedt ruimte aan 1100 studieplekken, daarnaast zijn er zalen en zaaltjes voor onderwijs en samenwerkingsprojecten. De UB op het Binnengasthuisterrein is de hoofdbibliotheek van de UvA, er zijn verschillende andere bibliotheek- en studielocaties, zoals bv. het Roeterseiland, Science Park, PC Hoofthuis en het AMC.
De wortels van de bibliotheek gaan terug tot 1578, toen werden de boeken uit kerken en kloosters samengebracht in een stadsbibliotheek in de Nieuwe Kerk. In 1632 verhuisde de collectie naar de Agnietenkapel, de plek van het Athenaeum Illustre (de voorloper van de UvA). Pas toen het Athenaeum in 1877 de status van universiteit kreeg, werd de stadsbibliotheek de universiteitsbibliotheek. In de 20e eeuw raakten de collecties verspreid over tientallen instituuts- en faculteits-bibliotheken in de stad. De nieuwe UB in het Universiteitskwartier is dus ook een belangrijke stap in de concentratie van de collecties en het bieden van een centrale, moderne studieomgeving voor iedereen.

Zie verder het artikel over de nieuwe UB in ons blad Binnenstad: Een terugblik op de strijd om het Binnengasthuisterrein.

Plaats/tijd: Vrijdag 15 mei, Universiteitsbibliotheek, Vendelstraat 2, verzamelen voor de ingang, 14.00 uur. Prijs 10,- euro voor leden, 15,- euro voor niet-leden.

VOLGEBOEKT

Geurt Brinkgreve-lezing Sjoerd Soeters

Op 1 november sprak architect en stedenbouwkundige Sjoerd Soeters de jaarlijkse Geurt Brinkgreve-lezing uit. Voor hen die het gemist hebben, volgt nog een uitgeschreven tekst. Hieronder is de presentatie te downloaden.

Soeters begon in 1979 als zelfstandig architect in Amsterdam en kwam na tien jaar 'architectuur' tot het inzicht dat een stad niet enkel wordt gemaakt door losse gebouwen. Voortaan zou hij zich in de eerste plaats met stedenbouw bezighouden. Daaruit is een reeks plannen voortgekomen, zoals die voor het Java-eiland, Sluseholmen in Kopenhagen, Holland Park in Diemen en - op verzoek van de VVAB - een alternatief plan voor de Sluisbuurt. Zijn uitgangspunten ontleent hij aan de stedenbouwkundige principes van de historische stad. In zijn lezing hamerde hij erop altijd eerst een plan voor de openbare ruimte te maken. Om een prettige stad te laten ontstaan, met ruimten waar men elkaar kan ontmoeten, dient de (verkeers)ruimte volgens hem 'gekrompen' te worden en besloten door bebouwing.

[Presentatie] (PDF-bestand)